Creative Industry Sofa

Concurrentiepositie creatieve industrie Noordvleugel

De concurrentiekracht van de stedelijke regio’s hangt af van de vitaliteit en het innoverend vermogen van de clusters, ofwel concentraties van vergelijkbare en van elkaar afhankelijke bedrijven. Hoe hoger de concentratie van sectoren in een regio, hoe groter de verwachte concurrentiekracht. De concurrentie met andere regio’s neemt toe en tegelijkertijd lijken de verschillen tussen de regio’s steeds kleiner te worden.

Creative Cities Amsterdam Area (CCAA) heeft O+S gevraagd de concurrentiepositie van de Noordvleugel ten opzichte van andere regio’s in Europa in kaart te brengen, voor wat betreft het aantrekken van investeringen van (internationale) creatieve bedrijven en creatief talent.

Solide basis

De Nederlandse creatieve industrie is geconcentreerd in de Noordvleugel en bestaat uit een aantal deelsectoren die sterk ontwikkeld zijn, nauw verbonden met andere delen van de creatieve industrie en voor hun bestaansrecht ook afhankelijk zijn van de rest van de regionale economie. Dit geldt onder andere voor de kunstensector, radio en televisie, reclame en architectuur. Overigens is de Noordvleugel hier niet uniek in. Ook in andere regio’s in Europa zijn de reclamebureaus, de audiovisuele sector en kunst en cultuur vaak geclusterd in de grootste stedelijke agglomeraties van een land.

Sterke groeiers …

In de periode 1996-2007 nam het aantal banen het meest toe in de sector mode en interieur. Daarnaast zijn design en gaming upcoming in de Noordvleugel. Ook hier is de Noordvleugel weinig onderscheidend, deze deelsectoren schieten ook in de andere delen van Europa en in de rest van de wereld als paddenstoelen de grond uit.

… en dalers

Een derde overeenkomst is de teloorgang van de uitgeverijen. Hoewel deze bedrijfstak in de Noordvleugel maar ook in andere regio’s nog steeds goed is voor een aanzienlijk aandeel in de creatieve industrie is er wel sprake van dalende tendens. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn de afnemende belangstelling voor traditionele media, in combinatie met een gebrek aan innoverend vermogen.

Vier typen clusters

Hoewel de inhoudelijke profielen van de creatieve industrie weinig onderscheidend zijn, is het vanwege de verschillen in achtergrond, aandeel van de creatieve industrie, groei en groeipotentie van (delen van) de creatieve industrie toch mogelijk om vier typen clusters te onderscheiden:

• Heterogene superclusters (Londen, Milaan en op enige afstand de Noordvleugel)
• Opkomende clusters (Barcelona, Berlijn, Hamburg en Antwerpen)
• Solide clusters (Stockholm, Kopenhagen, Helsinki, Wenen en Zürich)
• Stagnerende clusters (Frankfurt, München, Parijs en Brussel)

De Noordvleugel past het best bij de heterogene superclusters, maar is minder ontwikkeld dan vooral Londen en Milaan. Daarnaast ontbreekt het de Noordvleugel (met uitzondering van Amsterdam) nog aan internationale uitstraling.

Belangrijkste concurrenten

De Noordvleugel ondervindt vooral concurrentie van het heterogene supercluster Londen en (in mindere mate, vanwege de culturele verschillen) Milaan. In deze clusters zijn gespecialiseerde onderaannemers, samenwerkingspartners en voldoende gekwalificeerd personeel aanwezig. Daarnaast is er een draagkrachtige regionale afzetmarkt en zijn de distributiekanalen goed ontwikkeld voor verdere afzet en export.

De Noordvleugel concurreert ook met de opkomende creatieve clusters in Barcelona, Berlijn, Hamburg en Antwerpen. In deze steden zijn bovengenoemde randvoorwaarden voor vitale clusters wat minder sterk aanwezig, maar de groeicijfers wijzen op een gunstige ontwikkeling. Bovendien zijn de kosten van het levensonderhoud en de woonkosten lager dan in de topclusters.

Samenvatting belangrijkste concurrenten van de Noordvleugel/Amsterdam 

Verschillen in beleid

Het beleid in Nederland om de creatieve industrie te stimuleren is vergelijkbaar met dat in Engeland. In beide landen gaat het vooral om nationaal beleid. De regionale en functionele uitwerking van het beleid is in Engeland beter georganiseerd dan in Nederland.

In de Scandinavische landen en in Oostenrijk is het beleid ook nationaal ingebed, maar daar ligt de nadruk eerder op bepaalde sectoren (zoals multimedia in Finland, design in Zweden) dan in Nederland en Engeland. Zowel in Engeland en Nederland als in de Scandinavische landen is het beleid gericht op export, ondernemerschap en op clustering (ofwel regionale netwerkvorming). In Frankrijk en in Duitsland ontbreekt nog een overkoepelend beleid om de creatieve industrie te stimuleren. In Frankrijk zijn er wel een aantal landelijke programma’s om diverse sectoren te ondersteunen, zoals multimedia en design. In Duitsland is het beleid gedecentraliseerd en wordt door de staten afzonderlijk bepaald en ingevuld.

Net als in Barcelona, Wenen en Berlijn is het beleid in Amsterdam (in de Noordvleugel minder) sterk gericht op het aantrekken van creatief talent met behulp van het cultureel stedelijk erfgoed, van grachtengordel tot NDSM.

SWOT en aanbevelingen

De rapportage sluit af met een SWOT, waarin de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van de creatieve industrie in de Noordvleugel zijn weergegeven en een tiental aanbevelingen. CCAA kan deze aanbevelingen gebruiken bij het opstellen van een marketingstrategie, om de Noordvleugel beter te promoten als nationale en internationale hub.

‘Professionele’ popsector krijgt historische CAO

Werken op zondagavond bij een poppodium: heel normaal, je werkt tenslotte bij een poppodium en daar is weleens wat te doen op een zon- of feestdag. Of is het een offer waarvoor de werknemer een extra compensatiedag moet kunnen aanvragen?

Hoe verschillend er binnen de branche ook over gedacht wordt, het is vanaf 1 januari volgend jaar geregeld dankzij een volgens de bracheorganisatie ‘historische’ CAO voor de popsector. Het is de eerste in zijn soort sinds het bestaan van iets als een ‘popsector’ in Nederland.

De Nederlandse poppodia en -festivals bevinden zich volgens de Werkgeversvereniging Nederlandse Poppodia en -Festival (WNPF) in een overgangsfase. Veel podia zijn de afgelopen jaren ingrijpend verbouwd, er wordt geprobeerd professioneler management te voeren, en de activiteiten zijn uitgebreid en geprofessionaliseerd.

Daarbij hoorde volgens de WNPF en de vakbond voor de kunsten FNV-Kiem zo langzamerhand ook een collectieve arbeidsovereenkomst. Opdat de medewerker bij het ene bij de brancheclub aangesloten podium net zo vaak mag pauzeren als de podiumemployee bij het andere. Want volgens de FNV Kiem kenden de poppodia en festivals nu onderling nog heel verschillende arbeidsvoorwaarden.

In de CAO voor de popsector staan afspraken over werktijden, contractvormen, arbeidsduur, werken op zon- en feestdagen, pauzeregelingen en gebroken diensten. De overeenkomst zal per 1 januari gelden voor dertien bij de branchevereniging aangesloten poppodia, waaronder Paradiso en Melkweg in Amsterdam, 013 in Tilburg, Vera in Groningen en Doornroosje in Nijmegen.

De WNPF hoopt dat zich in de toekomst meer podia zullen aansluiten om zodoende gebruik te kunnen maken van de regeling. De formele ondertekening van de CAO geschiedt volgens de betrokken organisaties op toepasselijke wijze, namelijk op donderdag 4 december om 23.00 uur ’s avonds in poppodium P60 in Amstelveen. Uiteraard speelt er dan ook een bandje.

bron Volkskrant 29 november 2008

Club Sofa Expert Meetings

Had two really good meetings with creative entrepreneurs, finance professionals and policy makers.

On the agenda an open discussion based on eight by SOFA formulated statements on issues like investment, sustainability, the brand amsterdam, policy etc. First meeting was held at Dawn's place, a new communication agency run by four relaxed guys, in the fabulous creative Kraanspoor and the second one was located at the Metropolitan Boardroom of Amsterdam In Business at the business WTC powerhouse.

Creative Industry Sofa is attracting more and more attention from top creatives,finance professionals and government leaders as an initiative that's acquiring valuabe 'tacit' inside knowledge on creative entrepreneurship. Which is great, because insiders predict that the creative industry really needs to put the emphasis on the last word. Otherwise it might to turn out to be the hype after all.

SOFA TALK

Wat Fortis, ABN/AMRO en toezichthouders kunnen leren van Google, Toyota en werkende moeders

Vertrouwen kan je niet kopen. Ook al heb je 700 miljard in je portemonnee. En nationalisatie is natuurlijk geen nieuw wondermiddel, maar een beproefd lapmiddel. Alleen een begin maken met systeemvernieuwing kan de bancaire sector redden. Zoals Google het bedrijfsleven heeft laten zien hoe je de noodzakelijke, continue innovatie verankert in je bedrijfsvoering: namelijk door werknemers niet langer honderd procent van hun tijd declarabel te laten zijn, maar slechts 80 procent en de overige twintig procent aan ‘wild ideas’ te laten besteden. Of zoals Toyota de automobiel industrie van een gewisse dood heeft gered door de introductie van de hybride motor: de Prius is zuinig als een klein stadsautootje, maar heeft de grootte van een middenklasser. Of nog dichter bij huis: vrouwen die hun mannen erop wezen dat zij de arbeidsmarkt op wilden en dat een deel van de zorgtaken maar door manlief moest worden overgenomen: de papadag was geboren. Allemaal voorbeelden van systeemvernieuwing, afgedwongen door een veranderende wereld.

Het probleem van de huidige kredietcrisis is niet dat consumenten bankiers niet meer vertrouwen; dat deden zij al heel lang niet meer. Het probleem is dat bankiers elkaar inmiddels niet meer vertrouwen en omdat ze niet weten hoeveel risico een andere bank loopt, elkaar geen geld meer lenen. Dat is het duidelijkste signaal dat men elkaars risicomanagement niet vertrouwen, en dus dat er iets niet deugd aan het risicomanagement van banken, inclusief de daaraan gekoppelde beloningsstructuur, de focus op aandeelhouderswaarde en het toezicht. Of korter, dat er iets niet deugd aan het industriële banksysteem.

Bankieren is de laatste twintig jaar - net als het managen van innovatie, het maken van auto’s en het zijn van een ouder, veel complexer geworden. Dat komt natuurlijk door de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten als bijvoorbeeld krediet-derivaten, maar vooral ook door de genoemde globalisatie, waardoor economieën op allerlei niveaus met elkaar verbonden raken.
Banken en hun toezichthouders hebben daarop gereageerd met wat we de kwantitatieve wending kunnen noemen: het gebruik van statistiek en econometrie als basis voor risico inschatting. Op basis van 7 jaar historische data en een portefeuille-theorie, die stelt dat diversificatie altijd helpt om het risico te verlagen en een aantal aannames (bijvoorbeeld dat een bank altijd goed gediversifieerd is) mogen banken sinds januari 2008 zelf met hun eigen modellen bepalen hoeveel kapitaal zij nodig hebben. De kredietcrisis laat nu duidelijk zien dat er dingen kunnen gebeuren die 7 jaar lang niet zijn voorgekomen, dat sommige belangrijke banken wel erg sterk geconcentreerd zijn in hun portefeuille (Bear Sterns, IKB, Lehman, Fannie & Freddie, Fortis), dat er geen goed inzicht is in de samenhang tussen deelmarkten, dat er teveel wordt gekeken naar de korte termijn van aandeelhouders en dat de toezichthouder eigenlijk ook niet snapt wat er bij banken mis is.

En nu? Banken vervullen een essentiële functie in kredietverschaffing aan de reële economie en door de verwevenheid worden nu allerlei sectoren van de maatschappij geraakt die niks met de oorzaken te maken hebben. Niet alleen de pensioenhouders worden aangetast in hun aanspraken, maar door de credit crunch zullen straks alleen de meest kredietwaardige partijen nog bij banken terecht kunnen. Dat zijn vooral de partijen die in het verleden hun vermogen hebben gemaakt. Nieuwe of kleine ondernemingen, of beter, het gehele innovatieve segment van de maatschappij wordt geremd in (de financiering van) hun groei. En dat juist in een tijdperk van globalisering waarin iedere economie alleen bij kan blijven door innovatie.
Lessen uit de kredietcrisis die we nu al kunnen trekken zijn al ouder dan de weg naar Rome . Voor financiers geldt al sinds de oudheid: ken uw klant en kweek een intieme relatie. Het gebruik van econometrische modellen helpt daarbij niet en schept vooral afstand. Statistiek is een exacte wetenschap, alleen beantwoordt de werkelijkheid nooit aan haar conclusies vanwege de onrealistische aannames in ieder modern econometrisch model. Alleen intrinsieke kennis en werkelijke betrokkenheid bij datgene wat je financiert bezorgen je zo’n verbondenheid.

De huidige grootbanken en de toezichthouder hebben die kennis en betrokkenheid ingeruild voor grootschaligheid en concentratie van kapitaal en data. Toverwoorden voor een business model dat zich nu heeft dolgedraaid. Focus op korte termijn winst (aandeelhouderswaarde) en het verschralen van de relatie en interactie met de klant hebben banken buiten de werkelijkheid geplaatst.

Een hybride model met kredietverschaffing enerzijds en beperkte mede-investering met risicodragend kapitaal anderzijds zou er voor kunnen zorgen dat er een veel hechtere relatie ontstaat tussen banken en hun klanten. Het gevoel van ‘we’re in this together’. In goede en slechte tijden. Gekoppeld aan eigentijds risicomanagement, met oog voor selectie, goedkeuring, structurering, monitoring en beheer. Met ondersteuning van de klanten op die gebieden waar zij duidelijk behoefte aan hebben. In een taal die begrijpelijk is en met een focus op de lange termijn relatie.
Daar is geen 700 miljard of nationalisatie voor nodig, maar wel de durf om jezelf opnieuw uit te vinden. We kunnen de voortdenderende globalisering en daarmee gepaard gaande hevige economische concurrentie echt niet meer ontlopen. En dus kan Nederland het zich ook niet meer veroorloven om de groeifinanciering van innovatie en creativiteit geen topprioriteit te maken. Anders komt hier nooit meer een revolutionaire search-engine of duurzame verbrandingsmotor vandaan en hebben onze bankiers straks heel veel papadagen.

Kennis is de innovatie

Productiviteit en concurrentiekracht zijn de bepalende krachten van de informatie economie of globale economie. Productiviteit komt uiteindelijk van innovatie, concurrentiekracht van flexibiliteit. Het tegelijkertijd aanpassen en coordineren wordt de basis voor het meest effectieve operationele systeem: de netwerk onderneming. Maar als innovatie de belangrijkste bron is voor productiviteit, dan zijn kennis en informatie de belangrijkste grondstoffen voor het nieuwe productie proces.

Een globale economie is een kenniseconomie, en dan gaat het over nieuwe kennis. Belangrijk is dat het daarbij steeds opnieuw gaat om nieuwe kennis. Dat los je dus niet op door eenmalig kennis binnen te halen, of door te vertrouwen op 1 stuk superieure kennis of een model of theorie. Dat lossen we alleen op door te verschuiven van perspectief. Door niet langer kennis te zien als substantie, waarvan je op enig moment voldoende zou kunnen hebben, maar door kennis te gaan zien als een proces, een proces van kennis produceren.

Omdat de globale economie een kennis economie is spelen ook steeds weer nieuwe dingen. Of technischer gesteld, kennis verhoogt de volatiliteit op de markt en de dynamiek in de samenleving. Daar kan een bedrijf zich op twee manieren tegen wapenen: 1) door meer generieke modellen te hanteren, modellen die robuuster zijn dan de modernistische, op feiten, structuren en standen van zaken gebaseerde ideeën. Meer generieke modellen kijken liever naar krachten, processen en ontwikkelingen; 2) door meer feedback mechanismen te hanteren dan vooral kijken naar boekhoudkundige (dus achteraf) winst. Voeling houden met belangrijke partijen is de enige manier om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen, bijvoorbeeld door frequente fysieke ontmoetingen met die partijen.

Het vinden van een stabiele spagaat, of mooier gesteld, balans tussen zich open stellen (aan feedback) en zich concentreren (op robuuste ideeën) is wat een bedrijf in de globale economie levensvatbaar maakt. Innovatie is niet alleen nieuw, dus een resultaat van zich open stellen aan het nieuwe andere, maar werkt ook nog, produceert wat het moet produceren. Dat betekent twee dingen. Enerzijds is het ontwikkelen van nieuwe kennis niet voldoende om succes te hebben. Er zal ook fysiek geproduceerd moeten worden, al is het maar om facturen te kunnen sturen voor geleverde diensten of producten. Anderzijds is niet ieder nieuw idee levensvatbaar. Sterker, de meeste nieuwe ideeën werken uiteindelijk niet, de meeste startups gaan failliet. Er zijn miljoenen manieren om iets fout te doen, en maar een paar om het echt goed te doen.

In de nieuwe kennis economie werken veel zaken anders. Kennis wordt, anders dan geld, meer als je het deelt. Kennis verandert de boel, als vuur, zonder terugweg. Kennis trekt mensen uit hun vertrouwde centrum. Kennis emancipeert, ondermijnt traditionele machtsstructuren. In een globale economie is landspolitiek van minder belang omdat macht is verschoven naar nomadische multinationals, die de waardevolle kennis bezitten. Ook burgers, met name de succesvollere, zijn mobiel geworden, zowel fysiek als in hun opvattingen. De kenniseconomie vraagt om andere opvattingen dan de industriële economie; andere opvattingen over politiek, macht en ervaring, over wat we weten, over de Aarde of de werkelijkheid en over de ethiek.

Alhoewel iedereen het eens is over het nut van innovatie (we moeten wel) is de aandacht voor kennis als proces nauwelijks te bespeuren. De meeste organisaties waarderen hun medewerkers niet als kenniswerkers, maar vooral als mensen die nodig zijn om de grote machine te laten draaien, met manuals en dichtgetimmerde procedures over hoe het werk gedaan moet worden. Met strakke top down besturing en een dwingende planning & control cyclus. Doordat zo’n dichtgetimmerde boel niet te veranderen is probeert ook niemand dat. De industriële organisatie (de meesten) ziet creativiteit als niet geplande afwijking, als risico in feite, en wie zich daaraan wil branden heeft meer kans op succes in de loterij.

De innovatie die nodig is is de innovatie zelf, de aandacht voor de condities en vormen van innovatie, de aandacht voor kennis als proces, en de veranderingen die nodig zijn in het industriële model.

funding for scottish CI research

Work by Scottish architect of the year 2008 Neil Gillespie of Reiach and Hall Architects

(Media-Newswire.com) - A collaborative creative initiative spearheaded by the University of St Andrews has won a major funding award of £1.5 million.
The Institute for Capitalising on Creativity, a consortium of four Scottish universities, has been awarded a major grant to conduct research in the Creative Industries.

Scotland's centre for research and teaching in the creative industries, the ICC is to receive the £1.5 million grant from the UK's Economic and Social Research Council ( ESRC ) to enhance industry-relevant research.
One of only four to be awarded in the UK, and the sole grant to focus on the Creative Industries, the award is given under the ESRC's Capacity Building in Business Research and Engagement Scheme.
Institute Director, Professor Barbara Townley, said, "The Institute is delighted with the success of the grant. Its award is a testament to the strength of the Creative Industries in Scotland.
"The grant will enable us to build on this acknowledged area of excellence, and by engaging in industry led research, help us build knowledge to help strengthen this sector for the future."
The funding will support research and PhD studentships, as well as knowledge transfer partnerships, in-business projects, allowing for practical input into developing an area of research expertise.

creativiteit ongrijpbaar

Creativiteit is het nieuwe goud. Het is de basis voor innovatie en draagt bij aan culturele waarde. Helaas is het ook ongrijpbaar voor velen en glipt het goud door onze handen als we het proberen te pakken. Voor het succesvol toepassen van creativiteit is een aantal zaken vereist. Daarover later meer